Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

NIET GEWOGEN IS ALTIJD MIS: BELANGENAFWEGING MOET – EN MOET GOED

Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 3 februari 2016, nr. 201503981

Lessen voor de praktijk:

  • Bij lagere vaststelling en terugvordering van subsidie: altijd ook de belangen van de subsidieontvanger mee laten wegen. De enkele constatering dat niet aan de voorschriften is voldaan, volstaat niet.
  • Weeg de belangen concreet af. Dat de subsidieontvanger belang heeft bij een vaststelling conform verlening, is geen afweging maar een dooddoener.
  • Ook als er op zichzelf bevoegdheid tot lagere vaststelling/terugvordering is: altijd óók nagaan of sprake zou zijn van onevenredig nadeel voor de subsidieontvanger, zie artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
  • Genoemd artikel heeft brede gelding, dus ook bij bijvoorbeeld handhavingsbesluiten: de gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen doelen. Die toets vergeet de overheid nogal eens.

Het gaat in deze zaak om GS van Noord-Holland, die een subsidie op nihil hadden vastgesteld en het voorschot van €133,760 hadden teruggevorderd. Dat was de moeite van het procederen waard: het bedrijf in kwestie doorliep bezwaar, beroep en hoger beroep.

De subsidie was verleend aan een transportbedrijf en betrof emissiereducerende maatregelen, ter verbetering van de luchtkwaliteit. Het bedrijf had (onder meer) niet voldaan aan voorschriften in het besluit tot subsidieverlening over financiële verantwoording. Daaraan was een termijn verbonden.

Termijnen zijn er niet voor niets

Het bedrijf kwam te laat met een accountantsrapport. De Afdeling is onverbiddelijk: te laat is te laat en daarom waren GS bevoegd tot lagere vaststelling (en terugvordering). Dat was een hard oordeel, omdat het bedrijf ná de deadline toch nog een verklaring van de accountant had ingediend. De Afdeling oordeelt echter tegelijkertijd, dat GS, op grond van artikel 3:4, tweede lid, van de Awb ervoor moeten zorgen dat de gevolgen van dat  lager vaststellen niet onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen doelen.

GS waren in het besluit tot vaststelling tot nihil en terugvordering, wel degelijk ingegaan op de betrokken belangen: het provinciale belang de subsidie op een vast moment af te kunnen rekenen en het algemene belang van toezicht op de juiste besteding van subsidiegelden. Over het belang van het bedrijf hadden GS opgemerkt “…dat dit evident ligt bij een vaststelling conform het verleende bedrag.”

Belangen moeten concreet worden afgewogen

Deze dooddoener maakt weinig indruk op de Afdeling. Dit “…geeft er geen blijk van dat de belangen van appellant daadwerkelijk zijn gewogen bij het besluit. Het college heeft zich met deze zinsnede slechts in zeer algemene zin uitgelaten over een ander besluit dan dat het genomen heeft, te weten een besluit waarbij de subsidie conform de verlening zou zijn vastgesteld.”

De Afdeling overweegt vervolgens dat GS in het kader van de toetsing aan genoemde (niet on)evenredigheid, de hiervoor genoemde verklaring van de accountant in de belangenafweging diende te betrekken. Die verklaring was weliswaar te laat ingediend, maar mocht via de achterdeur toch nog meetellen: de Afdeling oordeelt dat indien de verklaring (afgezien van het te laat indienen) aan de desbetreffende subsidieverplichtingen voldeed, “…daarin een aanwijzing [kan] zijn gelegen dat het onevenredig is de subsidie desondanks op nihil vast stellen.”

De Afdeling geeft GS acht weken de tijd om alsnog de vereiste belangenafweging te maken en een nieuw besluit te nemen (het betrof een tussenuitspraak). Dat nieuwe besluit zal de Afdeling dan finaal beoordelen.

Tot slot: besluiten ontberen opvallend vaak een deugdelijke belangenafweging. Al te lastig hoeft zo’n afweging echter niet te zijn. Het is bij uitstek een bestuurlijke bevoegdheid; het bevoegd gezag heeft daarbij een behoorlijke beslissingsvrijheid: de rechter toets doorgaans afstandelijk. Maar dan moet de inventarisatie en afweging van de belangen wel afdoende (en) concreet zijn gedaan.

Vragen of opmerkingen? Neem contact op met Hans van Ophem